Tuz Gölü’ndeki Kuraklık Uydu İmajlarında

Ege Üniversitesi’nde yürütülen uydu görüntüleme çalışması sonucu Türkiye’nin en büyük ikinci gölü olan Tuz Gölü’nde suların büsbütün çekildiği, yer altı su düzeyinin de daha evvel görülmemiş ölçüde düştüğü saptandı.

Ankara, Konya ve Aksaray vilayetleri ortasında, yaklaşık 1665 kilometrekarelik alanıyla eşsiz bir biyoçeşitliliğe mesken sahipliği yapan gölde, yıllar içinde su düzeyindeki azalmayı tespit etmek üzere bilimsel bir çalışma yapıldı.

Gölün son 37 yıla ilişkin uydu imajları kullanılarak tamamlanan çalışma, çarpıcı sonuçlar ortaya koydu.

e96d062b5d71edddf4e7fca4869d5f78f42cc7a5

EÜ Edebiyat Fakültesi Coğrafya Kısmı Öğretim Üyesi ve İklim Uzmanı Prof. Dr. Ecmel Erlat ile EÜ Güneş Gücü Enstitüsü’nden Dr. Fulya Aydın Kandemir’in, gölün son 37 yıla ilişkin uydu manzaralarını kullanarak tamamladığı çalışmada, gölde 1985-2000 yılları ortasında çekilen uydu imajlarında güneybatı kısmında kesinlikle suyla kaplı bir alanın bulunduğu, suyla kaplı alanın, gölün toplam alanının yüzde 20’sinin altına düşmediği belirlendi.

Bu periyotta yağışlar yetersiz olsa bile taban suyunun yüksek olması nedeniyle gölün beslendiği ortaya kondu. Lakin 2000 yılından itibaren yükselen sıcaklıklar, şiddetlenen buharlaşma ve yağış yetersizliğine bağlı olarak yaz aylarında göldeki suyla kaplı alanın sürate azalmaya başladığı, 2021 yılının yaz mevsiminde göldeki suyun büsbütün çekildiği belirlendi.

Prof. Dr. Ecmel Erlat, yüksek buharlaşma oranlarına sahip, yarı kurak iklim bölgesinde yer alan Tuz Gölü’nün tuzluluk oranının, her yıl yaz mevsiminin sonunda üçte bir oranında arttığını, su ile kaplı olmayan alanda 1-30 santimetre kalınlığında bir tuz katmanı oluştuğunu belirtti.

Tuz Gölü’nün yüzde 32,4 tuzluluk oranı ile Ürdün ve İsrail ortasındaki Lut Gölü’nden sonra dünyanın en tuzlu gölü olduğunu aktaran Erlat, bölgedeki tuz işletmelerinin her yıl yaklaşık 5 milyon ton tuz elde ettiğini söz etti.

Yükselen sıcaklıklar, şiddetlenen buharlaşma ve yağış yetersizliğine bağlı olarak gölde suyla kaplı alan kalmadı.

b90a84ebb740b50195f0c77876095e4c94079c15

Erlat, müşahedelerinde şunları kaydetti: ”Tuz Gölü ve etrafının, 2019 yılının Mayıs ayından bu yana kesintisiz kurak şartlara, 2021 yılının birinci 7 ayında ise şiddetli kurak şartlara sahip olduğu görülmektedir. Tuz Gölü’nün kurumasında, bölgenin giderek ısınması ve kuraklaşması yanında su muhtaçlığı yüksek olan tarım bitkilerini yetiştirmek maksadıyla açılan kuyulardan çok su çekilmesi sonucu havzadaki yer altı suyu düzeyinin düşmesi tesirlidir.”

NASA-GRACE FO uydusundan alınan yüzeye yakın Yeraltı Suyu Kuraklık İndisi datalarına nazaran Tuz Gölü ve etrafında bilhassa 2000 yılından itibaren yer altı suyu ölçüsünde çok çarpıcı bir azalma gözlendiğini vurgulayan Erlat, “2021 yılında Tuz Gölü etrafında yer altı sularının düzeyi evvelki yıllara nazaran hiç görülmemiş ölçüde düşmüştür. Bu durum bitkilerin kök düzeyindeki toprak nemliliğinin de azalması manasına gelmektedir” dedi.

2021 yılında yaşanan şiddetli kuraklık ve kurumanın, gölde yaklaşık 5 bin yavru ve yetişkin flamingonun hayatını kaybetmesine neden olmuştu.

a085bdc57c1b500d0d7f63893823697866f2d859

Tuz Gölü ekosisteminde 279 bitki çeşidi bulunduğunu, bunlardan 39’unun yalnızca su bölgesinde yetişebildiğini lisana getiren Erlat, bu yıl gölde çok önemli bir flamingo katliamının yaşandığını da hatırlattı. Uzaktan algılama uzmanı Dr. Fulya Aydın Kandemir ise bir gölün yok olmasının, yalnızca etraf halkını değil ülkenin tüm katma kıymetlerini etkilediğini vurguladı.

Tuz Gölü’ndeki durumun tasa verici olduğunu vurgulayan Kandemir, kelamlarını şöyle tamamladı: ”Önümüzdeki yıllarda bölge, ortalama yağış ölçüsünü alsa bile yer altı ve yer üstü su hazneleri geri dönülemez ölçüde yok olmuştur. İklim projeksiyonlarında, global iklim değişikliğine bağlı olarak bu alanın gelecek on yıllarda daha da ısınacağı ve yağışların azalacağı göz önüne alındığında, Tuz Gölü ve etrafının çölleşeceği öngörülebilir. Bu manada gölün kurumasında rolü olan tüm hareketler bölgenin ekolojik ve hidrolojik istikrarının korunması açısından gözden geçirilmeli ve yanlış uygulamalar kesinlikle terk edilmelidir.”

Yorum yapın