İstanbul Depremi’nden Yeni Bilgiler: 30 Milyonu Etkileyecek

03:01’de başlayıp 45 saniye süren ve 7.4 şiddetinde olduğu açıklanan zelzelenin büyüklüğünü Richter 7.6, Kandilli ise 7.8 olarak ölçtü.

Zelzelenin büyüklüğü, birinci yapılan açıklamalarda 7.4 olarak duyurulduğu için bugün hala 7.4 olarak biliniyor. Halbuki 0.2’lik fark bile çok önemli tesirlere neden oluyor.

Pekala bu kadar yıkıcı bir sarsıntının tekrar olma ihtimali nedir? Farklı uzmanlar yanıtlıyor:

1d67a8e14743c7234fc207d453328b9e7f925196

Prof. Dr. Mehmet Fatih Altan, sarsıntı riskine ait alınması gereken tedbirleri sıralayarak, kentsel dönüşümün ehemmiyetine dikkat çekti.

İstanbul sarsıntısında son çeyreğe girildiğini vurgulayan Altan, “Zira 1999 zelzelesinden sonra İstanbul’da 30 yıl içinde büyük zelzele olma mümkünlüğü yüzde 64’tür. Gölcük sarsıntısının üzerinden 22 yıl geçti, 8 yıl kalmış.

Zelzele olmadan evvel alacağımız en değerli tedbir yapı güvenliğidir. İstanbul’un yapı stoku hala S.O.S. veriyor, çürük. Zira 2000 yılından evvel yapılan binalar çok fazla ve o yapılarda beşerler yaşıyor” diye konuştu.

İstanbul’da 700 bin binanın kentsel dönüşüme girmesi gerektiğini aktaran profesör, “Şu anda 75 bin binanın kentsel dönüşümle yenilendiğini görüyoruz. Kentsel dönüşümde yerimizde sayıyoruz, ivme kazandırmak lazım. Devletimiz süreci biraz hızlandırmalı, vatandaş ise binalarını yenilemeye gitmelidir. Büyük sarsıntının üzerinden 22 yıl geçti, yapılarımız sağlam değil. Sarsıntıya karşı sağlam bina sayımız az.” sözlerini kullandı.

Prof. Dr. Altan yapıların bir an önce ya güçlendirilmesi ya da yıkılıp tekrar yapılması ihtarında bulunuyor.

8c8dd3d7555e3c61add10e924d6827e25900b2b1

Üniversitemizin inşaat laboratuvarında zelzele performans tahlilleri yapıyoruz. Bize Küçükçekmece, Bağcılar, Esenler üzere ilçelerden gelen bina örneklerinden neredeyse yüzde 95’i çürük çıkıyor. Bu binalar 2000 yılı öncesinde yapılmış ve genelde 5 ilâ 9 katlı. Bireyler, bilhassa 2000 yılı öncesinde yapılan binaları son çıkan sarsıntı yönetmeliğine uygun mu diye denetim ettirmelidir. Yoksa zelzelesi meskende karşılayamayız.” dedi.

Prof. Dr. Mehmet Fatih Altan, “Büyükçekmece‘den başlayarak bilhassa Avcılar, Küçükçekmece sarsıntıdan en çok etkilenecek ilçelerdir. Sonra Kadıköy, Üsküdar, Kartal ve Pendik’e kadar giden güzergahta eski yapı stoku var. Fayın Adalar ve Silivri tarafında kilitlendiğini biliyoruz. Bilhassa bu ilçelerde yaşayanlar yapılarını denetim ettirsin. 2000 yılı öncesinde yapılan binaları artık silmek gerekir.” diye konuştu.

1 milyona yakın binanın etkileneceğini söyleyen Prof. Dr. Altan, “İstanbul zelzelesinde merkez üssünün Adalar ya da Silivri olacağını varsayım ediyoruz. Adalar’da meydana gelirse 7, Silivri’de ise 7-7,5 büyüklüğünde bekliyoruz. Bu sarsıntıdan yalnızca İstanbul değil bütün Marmara Bölgesi etkilenecek. Yani 30 milyonluk bir nüfustan bahsediyoruz. 70 bin civarında binanın ağır hasar alacağını, toplamda 1 milyona yakın binanın zelzeleden etkileneceğini düşünüyoruz.” sözlerini kullandı.

Prof. Dr. Ziyadin Çakır da görüşlerini belirtti. Beklenen İstanbul zelzelesinin her geçen gün daha da gerçek hale geldiğini, lakin evvelce iddia etmenin mümkün olmadığını lisana getirdi.

722ba52f024c2d4632f226467ab2b46a0206000b

Zelzelenin her an oluşabileceğini konusunda ikazda bulunan Prof. Çakır, “Şu anda Türkiye’nin her yerinde 6,5 büyüklüğüne ulaşabilecek sarsıntı her vakit olabilir.”

Sarsıntısı varsayım etmek yerine sarsıntı için hazır olmamız ve ‘Ne vakit sarsıntı olacak?’ sorusunu artık sormamak gerekiyor. Zira kimse bilmiyor. Zelzelenin vaktini, sarsıntı biliminin en gelişmiş olduğu ülkedeki bilim insanları da bilmiyor.

Kimi şahıslar “5 sene içinde zelzele olacak” yahut “2047 yılına kadar sarsıntı olmayacak” üzere beyanlarda bulunuyorlar. Bu telaffuzların hiçbirisi maalesef bilimsel bilgilere yahut üniversal olarak kabul görmüş bilimsel yollara dayanmıyor.

Bir sarsıntı olduğunda yanındaki fayın ne vakit kırılacağı noktasında da bize bir şey söylemek pek mümkün değil. Bu, 1 ay da 1 yıl da 32 yıl da olabilir. Ancak şunu biliyoruz ki her geçen gün zelzele bir gün daha bize yaklaşıyor.

Prof. Dr. Naci Görür ise sırasıyla yapılması gerekenlere değindi:

ab037e709f29cabec06e34149561f86cc3a7f646

Günümüzde doğal afetlerin verebilecekleri ziyanları azaltmak mümkün. Afetler farklı olabilir ancak izlenecek strateji birebir. Şu işleri sırasıyla yapacaksın:

  • Evvel tehlike tahlili yapıp tehlikenin boyutunu hesaplayacaksın.
  • Tehlike oluşursa nasıl ve ne kadar ziyan vereceğini hesaplayacaksın.
  • Bu tehlike oluşmadan evvel bu ziyanları tedbir almak suretiyle azaltacaksın.

Biz bu stratejiye ‘Risk Yönetimi’ diyoruz. Bu yaklaşımı maalesef ne lokal idareler ne de iktidarlar seviyor. Onlar daha çok ‘afet yönetimini’ istiyor. Yani afet olup iş işten geçtikten sonra alana inip yara sarıyorlar. Bu yolla artı puan topluyorlar lakin bu sistem çağdaş değil, insancıl değil, bilimsel değil. Neyse ki son yıllarda politikler risk idaresine yöneldi ve bu beni umutlandırıyor.” biçiminde tavsiyelerde bulundu.

2020’deki Elazığ ve İzmir sarsıntılarının acısı şimdi tazeyken her an büyük bir zelzelenin olabileceğini aklımızdan çıkarmayalım ve tedbirlerimizi almamız gerektiğini bir kere daha hatırlatmış olalım.

Yorum yapın